Бұл санатқа басқа топтарға сыймайтын ерекше немесе сирек кездесетін түс жорулары кіреді. Мұнда әртүрлі мазмұндағы символикалық түсіндірулер жинақталған.
Кіріспе Күнделікті тіршілікте көбіміз таңертең оянғанда түстерімізді есімізге түсіруге тырысамыз. Әсіресе, көктемгі жаңару мен табиғаттың оянуымен байланысты түстерді көрген сәтте. Ауылда әжеміз айтып отыратын: «Түсіңде көктем көрсең, жаңа бастамаларға дайын бол,» деген жолдарды еске аламыз. Бұл түс неліктен көп ізделеді?…
Кіріспе Балалық шағымда ауылдағы әжемнің жанында отырып, оның түрлі түсті түстерді қалай жоритынын тыңдауды ұнататынмын. Әжейдің айтқан әрбір әңгімесі ерекше мәнге ие болатын. «Жылан көрсең — дұшпан, су ағып жатса — уайым», — деп талай түсті мағыналы етіп жеткізетін. Осындай…
ТҮСІМДЕ АСПАНҒА КӨТЕРІЛУ КӨРУ НЕНІ БІЛДІРЕДІ? Кіріспе Бала күнімізде ауылда өскен қазақтың бір баласы ретінде ата-әжелеріміздің «Түсті жақсыға жору керек» деген сөздерін жиі еститінбіз. Түнде көрген түстерімізді ертеңіне түсіндіруге асық болатынбыз. Түсінде аспанға көтерілу сияқты ерекше түстер халық арасында жиі…
Кіріспе Көне заманнан бері адамдар түстің сырын аңғарып, оны жорытуға ұмтылып келеді. Әжеміздің қасында отырып, кейде естігеніміздей, «Балам, түсіңде жылан көрсең, дұшпаның бар» деп білгірлікпен айтылатын халық сөздері қанша. Осындай сөздеріміз арман-аңсарларға, ой-уайымдарға, атадан балаға қалған түсініктерге толы. Бұл мақалада…
Кіріспе Бала кезімізде бәріміз әже-аталарымыздан түрлі аңыздарды, әпсаналарды естіп өстік. Олардың арасында қазақ халқының түс жору тәжірибесі де бар. Түс жору – халқымыздың көнеден келе жатқан, бүгінге дейін маңызын жоғалтпаған түсіндіру әдісі. Кейде түсімізге түрлі бейнелер еніп, санамызда әртүрлі ойлар…
Кіріспе Ауылда әжеміз таңертең шай құйып отырып, біздің көрген түстерімізді жоритын. «Қыз Жібек көрсең, өміріңде бір ерекше оқиға болады», – деп айтып жүретін. Бұл сөздерді естіп, бала күнімізде әлдебір сиқырлы әлемге саяхат жасағандай сезінетінбіз. Қазіргі заманда да, түс жору тақырыбы…
Кіріспе Әрбір қазақ баласының есінде ауылдағы әже айтқан ертегілер мен аңыздар терең із қалдырады. Сол ертегілердің бірі түс жору туралы еді. Әжем төсегімнің басында отырып, «түсінде су ағып жатса — уайымың ағып кетеді» дейтін, ал «жылан кезіксе — дұшпан жақын»…
Кіріспе Бала кезімізде әжеміздің жанында отырып, түс жору туралы айтылған әңгімелерді тыңдау ерекше әсер қалдыратын сәттердің бірі еді. Көптеген қазақ отбасылары үшін түс жору – ата-бабадан қалған дәстүрлі білімнің бір бөлігі. Соның ішінде белгілі бір тұлғаларды не заттарды түсінде көру…
Түсімде Түсінде Ер Сайын көру нені білдіреді? Кіріспе Ауылдың алдыртындай сағым күндерінде, әжеміз бізге талай қызықты әңгімелер айтып, түстердің мәнін түсіндіріп отыратын. «Түсіңде тау қыранын көрсең, жақсылықтың жаршысы» деп айтушы еді. Осылайша, түстердің артында терең мағына жатқанын бала кезден түсіндік.…
Түсімде Түсінде Эпикалық Жыр Тыңдау Көру Нені Білдіреді? Кіріспе Көптеген қазақ отбасында әжелеріміз бен аналарымыздың жанына жиылып, олардың қызыққа толы әңгімелерін тыңдайтын кездеріміз естеріңізде шығар. Әңгімелері бізді бала қиялымызбен алыстарға алып кетіп, ерекше сезімдерге бөленетінбіз. Сол сияқты, түстер де бізді…