ТҮСІМДЕ ҚУҒЫНДАЛУ (ҚУУ) НЕНІ БІЛДІРЕДІ? ТҮС ЖОРУ ЖӘНЕ ТҮСІНДІРМЕ КӨРУ НЕНІ БІЛДІРЕДІ?
Кіріспе
Ауылда өскен қазақ баласының түсіне енген ерекше қуаныш та, кейбір қорқынышты да есінде сақтап жүреді. Бала күнімізде әжелерімізден естіген ертегілер мен аңыздарда түс жору маңызды орын алатын. Әрбір өзімізді қуғындап жатқан әсер ғана емес, сол кезден-ақ бабаларымыздың түске үлкен мән бергенін көрсеткен. Қуғындалу түсі – белгісіздік пен уайымға толы ерекше мәні бар түс. Осындай түсті көрген адамдар көп жағдайда оны түсіндіруге тырысады. Себебі бұл түстің көрінуі, кейбір зерттеулер бойынша, өзінің терең ішкі сезімдерімен, арман-мақсаттармен байланыста болуы мүмкін.
Халықтық түс жору
Қазақ халқының дәстүрлі түсіндірмесінде түстер арқылы адамның болашағына болжам жасалған. Халық арасында «түс жору» – байырғы ғасырлардан бері келе жатқан дәстүр. Мысалы, түсінде қуғындалу көп жағдайда алдағы бір қиындықты немесе шешімін табуы қажет мәселені білдіретін болған. Басқа да белгілі мысалдар қатарында «жылан көрсең – дұшпан» немесе «су ағып жатса – уайым» секілді болжамдар болуы мүмкін. Бұл үрдіс адамның күнделікті өміріндегі оқиға мен түстер арасында байланысты табуға негізделген және халықтың тұрмыстық тәжірибесін көрсетеді.
Психологиялық түсіндірме
Психологтардың айтуынша, қуғындалу түстері адамның ішкі эмоцияларының, уайымдарының немесе шешілмеген мәселелерінің белгісі болуы мүмкін. Мұндай түстер көбінесе шынайы өмірде бастан кешіріп жатқан стресстік жағдайларды көрсетуі ықтимал. Психологтар мұны адамның өз-өзіне деген сенімсіздігінің немесе шешімін таппаған сұрақтарының белгісі ретінде қарастырады. Қуғындаған адамдар көпшілігі түсінде не үшін қорыққандарын анықтау үшін терең ойланып көрсе, бұның артында өздерінің шынайы өмірдегі түйткілдері жатқанын аңғарар ма екен?
Мифологиялық және символдық мағына
Қуғындалу түсі түркі және әлем мифологиясында да ерекше орын алады. Бұл түс архетиптік образ ретінде адамдардың өміріндегі қиыншылықтарды жеңу арқылы өзін-өзі дамыту процесін білдіреді. Мысалы, әлемнің көптеген мифологияларында қуғындалуды батырлықтың, қиындықтан шығудың символы ретінде көрсетеді. Бұл түс адамның жалпы сана-сезімінде өзін қорғауға, қиындықтарды жеңуге деген бетбұрысты білдіретін маңызға ие.
Исламша түс жору
Ислам дінінде түс көру – ерекше назар аударылатын тақырыптардың бірі. Қуғындалу түстері пайғамбарлар мен хадистерде кездеспейді, бірақ кейбір діни мәтіндерде адамдардың және жағдайлардың белгісі ретінде сипатталады. Хадистер мен имамдардың пікірі бойынша, түс көру Алла Тағаланың адамға берілген белгісі болуы мүмкін. Дегенмен, бұл түсіндіруде әрқашан бейтарап позиция ұстанған жөн. Дін тұрғысынан түс жорудың әртүрлі мүмкін мағыналары бар және ол әр адамның жеке тәжірибесіне байланысты болуы мүмкін.
Жеке адамның тәжірибесіне байланысты
Қуғындалу түсін көру әр адамның жеке өмір жағдайына, эмоциялық күйіне байланысты әр түрлі мағынаға ие болуы мүмкін. Кейбірі бұл түсті күнделікті өмірдің стресстік сәттерімен байланыстырса, өзгелері өзінің ішкі арман-мақсаттарының көрінісін көреді. Мұндай түстерді жақсы түсіну үшін түстер күнделігін жүргізу немесе өз сезімдерін бақылау пайдалы болуы мүмкін.
Қорытынды
Қуғындалу түстерінің мәнін түсіну үшін әртүрлі көзқарастарды қатар қолдану қажет екенін байқадық. Халықтық дәстүр, психологиялық түсіндіру, мифологиялық және исламдық түсінік – бәрі өзіне тән астарлы мәнге ие. Бұл түстердің тек біржақты мағынаға келмейтінін ескерсек, кез келген адамның түсі оның өміріне ерекше бір мән немесе маңызды белгі әкелетінін ұмытпаған жөн. Оқырмандарымызға түстерін дұрыс жорып, түсіне жатқан белгілер мен мағыналарды табуда табандылық пен ашықтық тілейміз.